Πέμπτη, 17 Δεκεμβρίου 2015

Ο ζεϊμπέκικος της εξουσίας

Γράφει ο Θεοδόσης Ν. Νικολαΐδης

tvxs.gr

Χορός ιερατικός. Οριστικώς και αμετακλήτως αντρικός. Τουτέστιν αυτονόητα αντρίκιος. Μοναχικός, σεμνός και αργόσυρτος. Ο επονομαζόμενος και «χορός του αετού».

Οι ειδικοί ισχυρίζονται ότι διασώζει φρυγικές καταβολές μυσταγωγικής ιερουργίας. Ψάχνουν τα γεννοφάσκια του στις αμμουδερές ακτές της Ιωνίας• στα χώματα που ο άνθρωπος πρωτάρχισε να βάζει ερωτήματα στον εαυτό του, να θέτει τα όρια ανάμεσα στη «φύση» και στο «νόμο», να γυρεύει τη θέση του από τη μια στην απλοχωριά της συμπαντικής κοσμογονίας και από την άλλη στο «πατείς με πατώ σε» της αναγκαστικής και αναγκαίας συνύπαρξης με τους άλλους.
Η εκτέλεσή του αυστηρά προσωπική υπόθεση του μύστη που μέσα σε μόλις ένα τετραγωνικό μέτρο λαξεύει τα πετρώματα της ψυχής του πάνω σε βήμα αργό, βαρύ, λεβέντικο και ενίοτε σπαρασσόμενο. Είναι η ώρα που ο χρόνος παγώνει και τότε αντιλαμβάνεσαι τι σημαίνει να συνυπάρχουν η ένταση και η διάρκεια. Είναι η ώρα που το τελετουργικό δεν επιδέχεται ούτε διακοπές ούτε γέλωτες και φωνασκίες. Στην εκκλησία διακόπτεις τον παπά; Τα πατήματα του ζεϊμπέκη δεν είναι παρά το γνήσιο της υπογραφής του πάνω σε αυτό που υπό τους ήχους της κοχλάζουσας χύτρας των παθών του σηκώθηκε να ιστορήσει και να μαρτυρήσει ενώπιον της παρέας, ενώπιον των έμπιστων εταίρων. Αδούλωτα και ντόμπρα, όμορφα και με ευγένεια. Με το τσιγάρο καρφωμένο στο φράχτη των δοντιών, ενίοτε κρατώντας το μισογεμάτο του ποτήρι, με τα αργόσυρτα βήματα να υπακούουν στην ιερότητα της στιγμής, με την κεφαλή κατά το πλείστον γερμένη με ταπεινή γενναιοφροσύνη εμπρός.
Αδιάλλακτα αρνούμενος τις γελοίες και κομπλεξικές ακροβασίες, τα τινάγματα και τα ψαλίδια που δελεάζουν τα θαυμαστικά επιφωνήματα των θηλέων της πίστας. Περιφρονώντας τις εκφυλιστικές πιρουέτες του συρμού. Αδιαφορώντας για τις νόρμες που επιβάλλει η αγοραία αισθητική της ρεκλάμας. Δίχως τον κυκλικό περιστοιχισμό από παλαμακιστές αυλοκόλακες. Ο χορός του συνώνυμο της περηφάνιας του αλλά και του σεβασμού του προς τους εταίρους, απέριττη εξομολόγηση και μαζί ομολογία ταυτότητας. Απογύμνωσις εαυτού. Αναστοχασμός, συνομιλία με τα πράγματα, ανακύκλωση της ζωής του. Κάθε κίνηση και μια στιγμή του ψυχικού του βίου. Είπαμε χορός του αετού. Με πρόλογο, κύριο θέμα και επίλογο. Αφήγηση με εσωτερική ενότητα, συνοχή και πειστικότητα. Και ο «αετός» δεν χορεύει για να αρέσει. Ουδόλως τον απασχολεί. Ο «αετός» χορεύει με τον «πρωτογονισμό» της διονυσιακής μέθης. Απευθυνόμενος απροσποίητα εις εαυτόν και διαλεγόμενος με την Κλωθώ της προσωπικής του ειμαρμένης. Υπόθεση αυστηρά προσωπική και συνεπώς σοβαρή, αυστηρώς ακατάλληλη για χασκογελώντα κνώδαλα και επίδοξους μνηστήρες. Υπόθεση «πριβέ». Και μόνο «πριβέ».
Ζεϊμπέκης είναι ο Ζορμπάς που αναλαμβάνει να διδάξει τον ανεπίδεκτο ορχήσεως Καζαντζάκη. Είναι ο Τσαρούχης με τα υγρά μάτια που χορεύει με τη λογική του απέριττου τη «Συννεφιασμένη Κυριακή» ή το «Θα κάνω ντου βρε πονηρή». Είναι ο ρεμπέτης που συλλαβίζει τον κώδικα των αξιών και της αισθητικής ενός άλλου κόσμου δυσχερώς βιοποριζόμενου και κοινωνικά αποκλεισμένου. Είναι ο φαντάρος που πίνει βερεσέ στο παλιό καφενείο και ραγίζει με τα άρβυλα το ξέθωρο δάπεδο. Είναι ο πρωτοξάδερφος του Κατράκη που χορεύει τον θρυλικό πυρρίχιο. Είναι ο πρόσφυγας παππούς που σηκώνεται από το κάθισμα και ανοίγει σαν βεντάλια τη ζωή του μοιράζοντας σε δικούς και φίλους την ψίχα της αναπόλησης των αλησμόνητων πατρίδων που αχνίζει ακόμα. Είναι ο πατέρας που γυρίζει κατάκοπος από το γιαπί ή το λατομείο και χορεύει τον αργό Αϊβαλιώτικο ζεϊμπέκικο για να δηλώσει την πύρινη προσδοκία του να σπουδάσουν τα παιδιά του. Πόνος, αδικία, θάνατος, θρήνος, απώλεια, ανεκπλήρωτη προσδοκία, έρωτας: τα βασικά στημόνια του αρχαϊκού αυτού χορού.
Ο ζεϊμπέκικος δεν είναι και ούτε μπορεί ποτέ να γίνει συγκάτοικος της ευκολίας. Ευκολία τον κατάντησε το star system της επιδεικτικής κουφότητας στη βάση μιας βολικής συνομολογούμενης στρέβλωσης των ορισμών που υπακούει στο δόγμα ότι «όλοι μπορούν να τα κάνουν όλα». Ο Τσαρούχης έγραψε ότι είναι χορός ερμητικός που τον καταλαβαίνουν μόνο αυτοί που διαθέτουν ορφική μύηση. Ο ζεϊμπέκικος δεν είναι ούτε ελαφρύς ούτε επιδεικτικός. Κουφότητα και επίδειξη τον κατάντησαν τα στίφη των νεόπλουτων που αδημονούν να διαγ(κ)ωνισθούν στον λουλουδοπόλεμο της αθηναϊκής πίστας του Σαββάτου. Τον εκχυδαΐσανε οι ψευτόμαγκες θιασώτες του εθνικού χαβαλέ αφού τον ενταφιάσανε στα χρυσά μανικετόκουμπα της άμουσης ζωής τους, στους τέσσερις τροχούς του απαστράπτοντος τροχοφόρου, στην εκδρομική λογική της άφιλης παρέας, στα φουλάρια της δήθεν λογιοσύνης που καταδέχεται να εκχωρηθεί έστω για λίγο στο «ρίξε και εσύ μια γυροβολιά», στις ψηλοτάκουνες γόβες της ημίγυμνης που θα συνοδεύσει τον γυροβολιάρη κροτούσα τις χείρες με φειδώ φοβούμενη μη χαλάσει το νέο ονυχοπλαστικό κατόρθωμα.
Το πλέον οχληρό είναι ότι μεταπολιτευτικά ο ζεϊμπέκικος βάλλεται συστηματικά από τον λαϊκισμό της πολιτικής εξουσίας που συνηθίζει να επιδίδεται σε μοδάτες γυροβολιές προς τέρψη των πέριξ παλαμακιστών και βολεμένων πραιτωριανών. Ο ζεϊμπέκικος της εξουσίας δεν είναι παραφθορά ενός πολιτισμικού φαινομένου που εύλογα συρρικνώνεται λόγω των αναγκών και απαιτήσεων της νέας εποχής. Είναι εμπρόθετη στρέβλωση αλλά και πολιτισμική απρέπεια που μετέτρεψε την ανάγκη της έκφρασης σε σκοπιμότητα. Την ιερότητα της μοναχικής «έκθεσης» σε κακόγουστη πανηγυρτζίδικη φιέστα. Την κουλτούρα σε αμάθεια. Το συναίσθημα σε λαϊκή αγορά. Την έννοια του έμπιστου συντρόφου σε ενεργούμενο της ξένης βούλησης που αρέσκεται σε θωπείες. Τη γνήσια λαϊκότητα σε αχταρμά λαϊκίστικης υπεραπλούστευσης. Τον προσωπικό και ομολογιακό χαρακτήρα της όρχησης σε οχλαγωγία της πίστας. Την αναζήτηση πολιτισμικών αναγωγών σε ηχηρή υποκουλτούρα της μάζας. Τον αργόσυρτο ρυθμό σε ρυθμό «ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε». Τη μύηση σε ακριτομυθία. Τη σοβαρότητα σε κραυγαλέα σαχλότητα. Κρίμα. Και είναι τόσο ωραία η λέξη «ζεϊμπέκικο(ς)».
«Όμως βλέπεις μερικές φορές», γράφει σε δημοσίευμά του ο Διονύσης Χαριτόπουλος, «κάτι παλικάρια να γεμίζουν την πίστα με ήθος και λεβεντιά που σε κάνουν να ελπίζεις όχι απλώς για τον συγκεκριμένο χορό, αλλά για τον κόσμο ολόκληρο».

7 σχόλια:

  1. Δάσκαλε μην τους βάζεις "δύσκολα"...αφού περνάνε ωραία και ζεστά στο "σπήλαιο" τους.
    Ενας παλιός νυχτερινός σου μαθητής.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ο χορός της Παρακμής17 Δεκεμβρίου 2015 - 8:33 μ.μ.

    Ελλάδα, μια χώρα που τρώει, σαν τη γουρούνα, τα παιδιά της [Ρέα Γαλανάκη, Η άκρα ταπείνωση], "Τα Νέα"/ "Βιβλιοδρόμιο", 18.4.2015

    Από κάτι τέτοιους φιλόλογους ..<> πατριώτες και τα συγγράματα τους "πρόκοψε" η Ελλάδα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. οποια γλωσσικη επίδειξη αναμεικτη με καταγγελτικο λόγο!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. οτι και να πω ειναιλιγα,τα ειπες ολα Θεοδοση.........

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. ΤΑ ΕΙΠΕΣ ΟΛΑ ΑΓΑΠΗΤΕ ΘΕΟΔΟΣΗ...,ΝΑ ΓΡΑΦΕΙΣ ΠΙΟ ΤΑΚΤΙΚΑ,......ΕΝΑΣ ΦΙΛΟΣ,ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΚΑΤΙΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΡΧΕΣ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ,ΔΕΝ ΕΜΑΘΑ ΠΩΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΥΤΑ ΤΑ ΠΡΑΜΑΤΑ,ΜΗ ΜΟΥ ΚΡΑΤΑΣ ΚΑΚΙΑ,ΑΔΥΝΑΤΩ ΝΑ ΜΠΩ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ,ΘΑ ΓΙΝΩ ΙΔΙΟΣ ΜΕ ΔΑΥΤΟΥΣ,ΕΧΩ ΠΑΝΗΒΛΗΘΕΙ,ΚΡΕΑΤΟΜΗΧΑΝΗ ΣΟΥ ΛΕΩ ΣΥΝΤΡΟΦΕ,

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Προς τον αμαθή φιλολογικό κριτή 8:33 μ.μ.

    1ον.Η φράση "Ελλάδα, μια χώρα που τρώει, σαν τη γουρούνα τα παιδιά της" αναφέρεται αυτολεξεί στο εκπληκτικό βιβλίο της κας Γαλανάκη , το οποίο πρόσφατα διάβασα, και δεν μπορεί να αποτελεί μομφή για τον κο Νικολαϊδη, αφού ανήκει στην συγγραφέα και το κυριότερο αποτυπώνει κατά γενική ομολογία μια διαχρονική πραγματικότητα στην πατρίδα μας.
    2ον.Είμαι σίγουρη πως το συγκεκριμένο βιβλίο δεν το διαβάσατε και απλά αρκεστήκατε στην πρόχειρη και επιδερμική ανάγνωση της βιβλιοκριτικής του κου Νικολαϊδη, που δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ.
    3ον.Η Ελλάδα σίγουρα θα είχε προκόψει εάν οι φιλόλογοι σαν τον κο Νικολαϊδη ήταν περισσότεροι.
    4ον.Αμφισβητείς τον πατριωτισμό κάποιου τον οποίον είμαι βέβαιη πως δεν γνωρίζεις και το κυριότερο φθονείς εξ΄ αποστάσεως, αφού ο κος Νικολαϊδης πολύ δύσκολα θα σας "ανεχόταν" στο περιβάλλον του.
    Κύριε Νικολαϊδη μια παράκληση: Συνεχίστε όσο μπορείτε να γράφετε και δημοσιεύετε κείμενα και σκέψεις σας."Επιτεθείτε" στην αμάθεια, την ημιμάθεια και την μετριότητα με τον άρτιο, στιβαρό και ποιοτικό σας λόγο.
    Σας εκλιπαρώ, αγνοήστε τους "μέτριους", αμαθείς και "υπερπατριώτες" επικριτές σας, που ο λόγος τους και η πέννα τους φτάνει έως τον κόμβο του Αρμενοχωρίου.

    ΥΓ. Θα ήθελα πολύ να γνωρίσω έναν ακόμα (έστω έναν)φιλόλογο Φλωρινιώτη που αρθρογραφεί στο TVXS, τα βιβλιοκριτικά κείμενα του οποίου κατέχουν μόνιμη θέση στην εφημερίδα τα ΝΕΑ.

    Μια πρώην μαθήτρια σας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. "Καταγγελτικός λόγος" να το δεχτώ και νομίζω πως σε ένα βαθμό επιδιώκει ο γράφων να καταγγέλει τα κακώς κείμενα και συγκεκριμένα την κακή εκδοχή του ζεϊμπέκικου. Αλλά "Γλωσσική επίδειξη"?,Λυπάμαι δεν κατανοώ τη μομφή. Μάλλον η γλωσσική ανεπάρκεια κάποιων τους οδηγεί να μέμφονται τον αριστοτεχνικό χειρισμό της γλώσσας και το ζάπλουτο λεξιλόγιο του γράφοντα.
    Εδώ κολλάει: "Ότι δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια"
    Και τέλος. Κανένα σχόλιο/γνώμη ρε παιδιά για το περιεχόμενο και την ουσία του κειμένου θα ανέβει? Μάλλον όχι. Γι αυτό ας αρκεστούν τα ανώνυμα, κουκουλοφόρα ποντικάκια να "χτυπούν" τον γράφοντα την ποιότητα του οποίου (όχι μόνο την επιστημονική, αλλά κυρίως την ανθρώπινη), δεν μπορούν να "λερώσουν" με τα δήθεν απαξιωτικά και μειωτικά σχόλια τους, που εξαντλούνται σε "άλλα λόγια να αγαπιόμαστε".
    Καληνύχτα σας κυρίες και κύριοι, που αδυνατείτε να αναγνωρίσετε την ΑΞΙΑ και την ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΩΤΕΡΟΤΗΤΑ ενός συμπατριώτη σας.
    ΥΓ.Το κείμενο διαβάστηκε ΟΛΟΚΛΗΡΟ και με ιδιαίτερη ευλάβεια από τους εκφωνητές του 2ου Προγράμματος της ΕΡΤ και απέσπασε διθυραμβικές κριτικές από ανθρώπους των γραμμάτων, οι οποίοι ούτε καν γνωρίζουν που είναι η Φλώρινα και ποιος είναι ο Νικολαϊδης. ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ από ΑΓΝΩΣΤΟΥΣ. Από εσάς?

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Τα σχόλια στα blogs υπάρχουν για να συνεισφέρουν οι αναγνώστες στο διάλογο. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές.